Ο τόμος αφορά τα πρακτικά των συνεδρίων που οργανώθηκαν στην Άνδρο από τον Σύλλογο των Απανταχού Αποικιανών σε συνεργασία και με άλλους φορείς, όπως περιγράφεται κατωτέρω.
Α. Δεύτερο ιστορικό συνέδριο Άνδρου-αποικιών και η αδελφοποίηση: Με τη συμπλήρωση δεκαετίας από το πρώτο συνέδριο Άνδρου και Χαλκιδικής αποστείλαμε πρόσκληση για μια ευρύτερη εκ νέου συνάντηση στη μητρόπολη Άνδρο, με σκοπό τη συνέχιση της έρευνας και την εμβάθυνση του ιστορικού μας δεσμού. Το δεύτερο ιστορικό και πολιτιστικό συνέδριο πραγματοποιήθηκε το 2008 στο κατάμεστο Δημοτικό Θέατρο, ενώ είχε ως κατάληξη την πανηγυρική αδελφοποίηση της Άνδρου με τις αποικίες της. Οι εκδηλώσεις που είχαν τεθεί υπό την αιγίδα του υπουργείου Ναυτιλίας, Αιγαίου και Νησιωτικής πολιτικής, πραγματοποιήθηκαν σε συνεργασία του Συλλόγου μας με την Ιστορική και Λαογραφική Εταιρεία Χαλκιδικής, τον Πολιτιστικό Οργανισμό Χαλκιδικής και τη στήριξη των δύο Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων, Χαλκιδικής και Κυκλάδων.
Μετά από τους χαιρετισμούς των διοργανωτών, τις ευχές από τον μητροπολίτη μας Δωρόθεο Β΄ και τους χαιρετισμούς από τους αυτοδιοικητικούς εκπροσώπους άρχισε η συνεδρίαση με πρόεδρο της πρώτης συνεδρίας τον καθηγητή Μιχάλη Τιβέριο και της δεύτερης τον ομότιμο καθηγητή Τιμολέοντα Μακρυγιάννη. Τα θέματα που αναπτύχθηκαν στις εισηγήσεις που ακολούθησαν είχαν ως εξής:
Πρώτη Συνεδρία:
- «Νέα δεδομένα για τα αρχαία Στάγειρα» από τον αρχαιολόγο Κώστα Σισμανίδη.
- «Νεότερα από τις ανασκαφές στην αρχαία Σάνη», από την αρχαιολόγο Μπετίνα Τσιγαρίδα.
- «Άκανθος- Αιγαίο- Μεσόγειος» από την αρχαιολόγο Ελένη Τρακοσοπούλου-Σακαλίδοου.
- «Η επίδραση της νησιωτικής κεραμικής στα εργαστήρια της Ακάνθου» από την αρχαιολόγο Άννα Παντή.
Δεύτερη Συνεδρία:
- «Άκανθος-Σάνη-Στάγειρα / Τρεις αποικίες της Άνδρου- Μια εκπαιδευτική δράση στο αρχαιολογικό μουσείο Πολυγύρου» από τους αρχαιολόγους Χρήστο Γκατζόλη και Όλγα Σακαλή.
- «Η προσφορά της Χαλκιδικής στον Ελληνισμό» από την φιλόλογο-ιστορικό Ερατώ Ζέλλιου – Μαστροκώστα.
Ακολούθησαν οι προτάσεις συνεργασίας, τα συμπεράσματα και οι πανηγυρικές εκδηλώσεις αδελφοποίησης Άνδρου-αποικιών.
Πρόσθετα άρθρα:
- «Η ανασκαφή στην αγορά της αρχαίας πόλης» από την καθηγήτρια του ΕΚΠΑ Λυδία Παλαιοκρασσά-Κόπιτσα.
- «Ανασκαφή Υψηλής Άνδρου» από την αρχαιολόγο Χριστίνα Τελεβάντου.
Στις συζητήσεις στρογγυλής τραπέζης υπήρξαν μεταξύ και άλλων οι εξής προτάσεις, που έγιναν δεκτές με ενθουσιασμό. Να αποσταλούν συμβολικά φυτά ελιάς από τις αποικίες στην Άνδρο, που υλοποιήθηκε και οι ελιές φυτεύτηκαν δίπλα στο αρχαιολογικό μουσείο της Παλαιουπόλεως με τις ονομασίες των αποικιών. Επίσης να αναδειχθεί και στην Άνδρο ο φιλόσοφος Αριστοτέλης, γόνος της ανδριακής αποικίας των Σταγείρων, με ειδική εκδήλωση-ημερίδα, που πραγματοποιήθηκε το έτος 2012, όπως αναλύεται κατωτέρω στον παρόντα τόμο. Ακόμα να υλοποιηθεί από κοινού εκπαιδευτικό πρόγραμμα δημιουργίας ντοκιμαντέρ, προβολής τοπικών θεμάτων με τη συμμετοχή νέων από τις δύο περιοχές, που ομοίως πραγματοποιήθηκε στο επόμενο διάστημα. Και τέλος διάφορες άλλες προτάσεις συνεργασιών προς μελλοντική εξέταση.
Με την ολοκλήρωση των εκδηλώσεων το παραδοσιακό μουσικό συγκρότημα «Ιχνηλάτες της παράδοσης», που ήλθε τιμητικά από την Χαλκιδική, έδωσε ένα εντυπωσιακό πρόγραμμα στην κατάμεστη πλατεία του Γηροκομείου στην Άνδρο, ενώ με τη λήξη ακολούθησε ανταλλαγή αναμνηστικών. Η αδελφοποίηση αναδείχθηκε στα μέσα ενημέρωσης και ιδιαιτέρως στο Μακεδονικό πρακτορείο ειδήσεων, δημοσιογράφοι του οποίου παραβρέθηκαν στις εκδηλώσεις.
Β. Ανάδειξη του μεγάλου φιλοσόφου Αριστοτέλη στην Άνδρο: Οι εκδηλώσεις ανάδειξης με ειδική ημερίδα πραγματοποιήθηκαν τον Αύγουστο του έτους 2012. Στα εισαγωγικά από πλευράς του Συλλόγου έγινε αναφορά στην προσπάθεια που καταβάλλεται εδώ και χρόνια, για τη συναδέλφωση της Άνδρου με τις αποικίες της στη Χαλκιδική και τη Βόρεια Ελλάδα, τις διάφορες εκδηλώσεις και την αδελφοποίηση, ενώ επικεντρώθηκε στην απόφαση που λήφθηκε το 2008, για την ιστορική υποχρέωση ανάδειξης του μεγάλου φιλοσόφου Αριστοτέλη, γόνου της ανδριακής αποικίας των Σταγείρων και στη μητρόπολη Άνδρο. Είναι ένα χρέος, που ήδη υλοποιούμε. Περαιτέρω αναφέρθηκε, ότι και ο ιστορικός του νησιού μας Δημήτριος Πασχάλης θεωρεί τον Αριστοτέλη ως έχοντα άμεση ιστορική σχέση με την Άνδρο, αφού στα Στάγειρα και στο κοινωνικό περιβάλλον που μεγάλωσε, υπερτερούσε το δυναμικό ιωνικό ανδριακό στοιχείο, που ασφαλώς τον επηρέασε. «Διά της γεννήσεως του Αριστοτέλους, η Στάγειρος περιβάλλει διά φωτεινού κύκλου δόξης την Άνδρον» τόνιζε ο ιστορικός Πασχάλης!
Ακολούθησαν οι χαιρετισμοί από τον δήμαρχο Άνδρου Γιάννη Γλυνό, που μάλιστα έθεσε την εκδήλωση υπό την αιγίδα του Δήμου και ακόμα των φορέων που παραβρέθηκαν, όπως ο πρόεδρος της Ιστορικής και Λαογραφικής Εταιρείας Χαλκιδικής Βασίλης Πάππας και οι λοιποί φορείς. Τέλος, άρχισε η συνεδρίαση με τις εισηγήσεις της εκδήλωσης ως εξής:
- «Αριστοτέλης ο Σταγειρίτης» από τον Βασίλειο Πάππα, πρόεδρο της ΙΛΕΧ
- «Ηθική και πολιτική κατά τον Αριστοτέλη» από τον Ιωάννη Καλογεράκο καθηγητή του πανεπιστημίου Αθηνών.
- «Αριστοτέλης και δημοκρατία» από την Δέσποινα Μωραΐτου, λέκτορα του ΑΠΘ.
- «Αριστοτέλης και η Άνδρος» από τον Χρήστο Μπαλόγλου, διδάκτορα του πανεπιστημίου Φρανκφούρτης.
Με την ολοκλήρωση εκφράστηκε η ικανοποίηση όλων για την οργάνωση. Καθόσον αφορά τη γενικότερη υποχρέωση της Άνδρου έναντι του μέγιστου των φιλοσόφων, έγινε πρόταση από τους εισηγητές να εξεταστεί το ενδεχόμενο τοποθέτησης μιας προτομής του Αριστοτέλη στον υπαίθριο χώρο έξωθεν του μουσείου Παλαιουπόλεως, από όπου ξεκίνησαν πριν 27 αιώνες οι Άνδριοι για να αποικήσουν τις περιοχές της Χαλκιδικής. Μια πρόταση με την οποία συμφώνησαν τόσο ο δήμαρχος Γιάννης Γλυνός και οι λοιποί παράγοντες, όσο και ο πρόεδρος του Συλλόγου, δηλώνοντας ότι θα πρέπει να ερευνηθούν τα όποια ενδεχόμενα υλοποίησης. Τονίστηκε μάλιστα ότι πολλές περιοχές της Ελλάδας και του εξωτερικού επιδιώκουν με τον τρόπο αυτό να αναδείξουν την όποια σχέση τους με τον φιλόσοφο. Τέλος, μήνυμα συμπαράστασης λάβαμε επίσης και από τον Κώστα Σισμανίδη, υπεύθυνο αρχαιολόγο των ανασκαφών στα Στάγειρα, που δεν μπόρεσε να παραβρεθεί λόγω των εκεί υποχρεώσεών του.
* * * *
Πέραν των ανωτέρω, κατά την περίοδο της διαδικασίας έκδοσης των πρακτικών, ο πρόεδρος του Συλλόγου Αυγουστής Μπάλκας παραβρέθηκε στις συναφείς εκδηλώσεις τιμής του φιλοσόφου, που έγιναν από το μουσείο Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρή στην Κηφισιά, και τις πολύ σημαντικές εισηγήσεις που παρουσιάστηκαν εκεί από διαπρεπείς καθηγητές πανεπιστημίων. Στο άκουσμα ότι ο Σύλλογος βρίσκεται σε διαδικασία εκτύπωσης των πρακτικών, από αντίστοιχα συνέδρια της Άνδρου και στην τιμητική πρόταση, που έγινε από τους αρμόδιους, να περιληφθούν στον τόμο και οι εισηγήσεις των εκδηλώσεων του μουσείου, μας παραδόθηκαν τελικά οι παρακάτω εισηγήσεις, που με μεγάλη χαρά επισυνάπτομε:
- «Ο Αριστοτέλης τότε και τώρα» από την Μυρτώ Δραγώνα-Μονάχου, ομότιμη καθηγήτρια των πανεπιστημίων Κρήτης και Αθηνών.
- «Τι είναι η αριστοτελική λογική και ποια τα όριά της» από τον Βασίλη Κάλφα, καθηγητή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
- «Οι αντιλήψεις του Αριστοτέλη για τη ζωή» από τον Ζαχαρία Σκούρα, καθηγητή ΑΠΘ, Γραμματέα Διεπιστημονικού Κέντρου Αριστοτελικών Μελετών του ΑΠΘ.
* * * *
Η έκδοση του παρόντος, που έγινε το 2016 από τον Αυγουστή Μπάλκα με τη συμβολή, οργανωτική και αισθητική, από τον φίλο τυπογράφο Γιάννη Μαμάη και τους συνεργάτες του, έχει εξαντληθεί και χρήζει επανέκδοσης. Μάλιστα, η έκδοση του τόμου συνέπεσε χρονικά με τις μεγάλες εκδηλώσεις που γίνονταν σε Θεσσαλονίκη και Στάγειρα, για τα 2.400 χρόνια από τη γέννηση του Αριστοτέλη!
Ο τόμος είναι διαστάσεων 17χ24 και έχει 328 σελίδες.
