Η εποχή μας μοιάζει να έχει γίνει μια ατέλειωτη συγχορδία φωνών. Χωρίς ουσία, χωρίς περιεχόμενο. Οι λέξεις κατακλύζουν τον δημόσιο χώρο, οι αίθουσες αντηχούν, οι πλατείες δεν φορτώνονται πλέον με ρητορικές εξάρσεις, αλλά αντικαταστάθηκαν από τις οθόνες.
Το στόμα δεν σταματά να κινείται, αλλά η ουσία μένει ερμητικά κλειστή. Αυτό που ακούμε, πολύ συχνά δυστυχώς, είναι θόρυβος μεταμφιεσμένος σε λόγο, λέξεις που προσποιούνται πως έχουν περιεχόμενο, ενώ δεν είναι παρά άδεια σχήματα.
Η ένδεια νοήματος είναι εμφανής. Όπου θα έπρεπε να υψώνεται η σκέψη, αναβλύζει η κοινοτοπία. Όπου θα έπρεπε να γεννιέται το σχέδιο, καταφεύγουμε στη φλυαρία. Και οι πολιτικοί, αυτοί που κατέχουν το προνόμιο και την ευθύνη της δημόσιας έκφρασης, έχουν γίνει οι μεγάλοι τεχνίτες αυτής της κενολογίας. Παράγουν λόγο χωρίς ρίζες, χωρίς καρπό, χωρίς αλήθεια. Πνίγουν την κοινωνία σε έναν αφρό από πομφόλυγες, που σκάει προτού καν προλάβει να ακουμπήσει στο έδαφος.
Η γλώσσα, όταν γίνεται εργαλείο ισχύος χωρίς αλήθεια, μετατρέπεται σε παγίδα. Μας κρατά σε μια ατέρμονη αναμονή. Ακούμε, ελπίζουμε, περιμένουμε, αλλά τελικά τίποτα δεν αλλάζει. Το μόνο που αλλάζει είναι η διατύπωση. Σήμερα ακούμε για μεταρρυθμίσεις, αύριο για εκσυγχρονισμό, μεθαύριο για τομές. Κι όμως, πίσω από τα φανταχτερά περιτυλίγματα, το περιεχόμενο είναι κενό. Το βλέπουμε στην καθημερινότητά μας, όπου ενώ η πραγματικότητα φωνάζει, οι πολιτικοί ψιθυρίζουν κοινοτοπίες και φουσκώνουν μπαλόνια από λέξεις.
Η πολυλογία δεν είναι αθώα. Είναι στρατηγική. Όταν μιλάς ασταμάτητα, δεν αφήνεις τον άλλον να σκεφτεί. Όταν βομβαρδίζεις με λέξεις, σκεπάζεις την απουσία ουσίας και πράξεων. Οι λέξεις τότε δεν είναι γέφυρες προς την κατανόηση, αλλά καπνός που κρύβει το κενό. Οι πολιτικοί έχουν καταλάβει καλά την τέχνη του καπνού. Μιλούν για να καλύψουν τη σιωπή των έργων τους. Μιλούν για να εξουδετερώσουν τη δυνατότητα της κοινωνίας να απαιτήσει ουσία. Μιλούν, μιλούν, μιλούν… Κι όμως, τίποτα δεν λέγεται.
Η φιλοσοφία μάς διδάσκει ότι ο λόγος, για να είναι αληθινός, πρέπει να ριζώνει στο βίωμα, να αποκαλύπτει την αλήθεια, να συνδέεται με το πράττειν. Ο Πλάτωνας πολέμησε τους σοφιστές ακριβώς επειδή έκαναν το αντίθετο. Στόλιζαν τον λόγο για να κρύψουν την απουσία του νοήματος. Σήμερα, οι πολιτικοί μας είναι οι νέοι σοφιστές. Μελετημένα χαμόγελα, στημένες φράσεις, ειρωνείες, επαναλαμβανόμενες λέξεις που μοιάζουν με δόγματα. Κι όμως, η πραγματικότητα διαψεύδει κάθε τους συλλαβή.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι μιλούν πολύ. Το πρόβλημα είναι ότι μιλούν άδεια. Η κοινωνία δεν διψά για περισσότερες φράσεις, διψά για λόγο που κουβαλά ευθύνη, για λέξεις που γίνονται έργα, για προτάσεις που παράγουν μέλλον. Όσο όμως η πολιτική παραμένει αιχμάλωτη της επικοινωνίας και όχι της ουσίας, θα καταδικάζεται να πνίγεται στη ρηχότητα. Και μαζί της, θα καταδικάζεται και η κοινωνία που την ανέχεται.
Η σιωπή, λένε, είναι χρυσός. Μα στη δημόσια σφαίρα, η σιωπή δεν είναι πολυτέλεια, είναι ανάγκη. Χρειαζόμαστε λιγότερη φλυαρία και περισσότερη σκέψη. Λιγότερες δηλώσεις και περισσότερη πράξη. Χρειαζόμαστε πολιτικούς που θα τολμούν να σιωπήσουν, να συλλογιστούν, να φέρουν στην κοινωνία όχι νέες λέξεις αλλά νέες πραγματικότητες.
Μιλάμε, μιλάμε, μιλάμε. Μα η ερώτηση μένει, λέμε κάτι; Αν όχι, τότε οι πομφόλυγες που σκάζουν στον αέρα είναι το μόνο που αφήνουμε πίσω μας. Και το κενό που τις συνοδεύει είναι η αληθινή μας παρακαταθήκη.
Γιάννης Βαθυάς
Αυτό το άρθρο το βρήκα πολύ δυνατό και ειλικρινές. Η περιγραφή της σύγχρονης κοινήχρηστης και της φιλολογίας των πολιτικών έρχεται από την καρδιά. Είναι σαν να ακούς έναν φίλο που σε κάνει να σκεφτεί, όχι μόνο να συμφωνείς, αλλά και να συνειδητοποιείς πόσο συχνά ακούμε μόνο ήχο χωρίς νόημα. Η σύγκριση με τους σοφιστές του Πλάτωνα είναι εξαιρετική – νιώθεις ότι ακούς κάτι που θα έλεγε και ο ίδιος ο φιλοσοφός. Το καλύτερο είναι ότι δεν το κάνει με ευφάνταστα λόγια, αλλά με σαφήνεια που δίνει силы. Ένα άρθρο που αξίζει να διαβάσει κανείς και να το θυμάται.Mercury Coder