Ανοιχτή επιστολή σε κάθε Ανδριώτισσα και κάθε Ανδριώτη
Υπάρχουν θέματα που γίνονται σημαίες.
Υπάρχουν όμως και θέματα που παραμένουν εκεί, καθημερινά, επίμονα, ενοχλητικά -μέχρι που όλοι αρχίζουν να τα θεωρούν και να τα αντιμετωπίζουν ως φυσιολογικά.
Το ζήτημα της διαχείρισης των απορριμμάτων στην Άνδρο ανήκει δυστυχώς στη δεύτερη κατηγορία.
Τα τελευταία χρόνια στο νησί έχει αναπτυχθεί -και δικαίως- ένας έντονος δημόσιος διάλογος γύρω από τις ανεμογεννήτριες, τη φέρουσα ικανότητα, το τοπίο, την προστασία του περιβάλλοντος και την αναπτυξιακή φυσιογνωμία της Άνδρου.
Είναι μια συζήτηση που έχει θέση.
Όμως προκύπτει ένα εύλογο ερώτημα:
Πώς γίνεται να κινητοποιούμαστε τόσο έντονα για έναν κίνδυνο που θεωρούμε ότι έρχεται και να μην υπάρχει η ίδια ένταση για ένα πρόβλημα που βρίσκεται ήδη εδώ; Και μάλιστα για πολλά – πολλά χρόνια;
Γιατί τα σκουπίδια στην Άνδρο δεν είναι ένα νέο θέμα.
Δεν είναι θεωρητική απειλή.
Δεν είναι σενάριο.
Είναι μια διαχρονική πραγματικότητα.
Κι αυτό δεν το λέμε μόνο εμείς.
Το έχουν πει τα δικαστήρια.
Το έχουν πει, με δημόσιες παρεμβάσεις τους επιστήμονες και φορείς που έχουν πρωταγωνιστήσει και εξακολουθούν να πρωταγωνιστούν σε άλλες περιβαλλοντικές διεκδικήσεις.
Το έχει πει ξεκάθαρα -πιο καθαρά δεν γίνεται- το Συμβούλιο της Επικρατείας, σχεδόν ΤΡΙΑΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ (1997) πριν: «… έχει μετατραπεί η όλη περιοχή και η ιδιαίτερης ομορφιάς παραλία σε έναν αχανή σκουπιδότοπο που προσβάλλει κάθε οικολογική έννοια και αποτελεί εστία μόλυνσης επικίνδυνη για την υγεία…».
Αλλά δεν μίλησε κανείς…
Το 2011 η παράνομη χωματερή κατέρρευσε. Μια δυνατή νεροποντή την παρέσυρε στη θάλασσα. Τόνοι σκουπιδιών απλώθηκαν σε μια έκταση 200 στρεμμάτων στην παραλία του Σχινιά. Δύτες κατέγραψαν σε βίντεο την οικολογική καταστροφή. Περιβαλλοντικές οργανώσεις στο εξωτερικό ανέδειξαν το θέμα.
Αλλά στο νησί άκρα του τάφου σιωπή…
Ο Σύλλογος Ζαγανιαριωτών Άνδρου «Η Ζαγορά» δεν εμφανίστηκε σήμερα στο θέμα.
Εδώ και χρόνια έχουμε προχωρήσει σε πλήθος θεσμικών ενεργειών, όπως παρεμβάσεις με επιστολές και υπομνήματα και δικαστικές ενέργειες για να αναδειχτεί η ανάγκη να δοθεί μόνιμη και βιώσιμη λύση.
Όχι επειδή το θέμα της διαχείρισης των απορριμμάτων αφορά το χωριό μας.
Αλλά επειδή αφορά όλο το νησί.
Θέλουμε να το πούμε καθαρά:
Η υπόθεση των σκουπιδιών δεν είναι υπόθεση της Σταυροπέδας.
Δεν είναι υπόθεση των γύρω χωριών.
Δεν είναι πρόβλημα λίγων ανθρώπων που «τυχαίνει να είναι κοντά».
Είναι υπόθεση ολόκληρης της Άνδρου.
Αφορά την εικόνα του νησιού.
Αφορά την ποιότητα ζωής.
Αφορά τη δημόσια υγεία.
Αφορά τον τουρισμό.
Αφορά το περιβάλλον.
Αφορά την αξιοπιστία μας όταν μιλάμε για βιώσιμη ανάπτυξη.
Κι εδώ φτάνουμε στην ουσία της συζήτησης.
Αν πράγματι πιστεύουμε ότι η Άνδρος είναι ένα νησί ιδιαίτερου φυσικού κάλους που πρέπει να προστατευθεί, τότε η προστασία δεν μπορεί να ενεργοποιείται επιλεκτικά.
Δεν γίνεται να υπάρχει πανστρατιά για ένα περιβαλλοντικό θέμα και σιωπή για ένα άλλο.
Δεν γίνεται να μιλάμε για φέρουσα ικανότητα και ταυτόχρονα να ανεχόμαστε μια κατάσταση που επί δεκαετίες εκθέτει το νησί.
Δεν γίνεται να απαιτούμε σχεδιασμό για το αύριο και να αποδεχόμαστε την αδράνεια για το σήμερα. Τον Νοέμβριο του 2024 υπογράφηκε σύμβαση και ανατέθηκε σε εταιρεία η κατασκευή του ΧΥΤΥ Άνδρου. Σχεδόν δυο χρόνια μετά δεν έχει γίνει το παραμικρό.
Αλλά δεν μιλάει κανείς…
Το ζήτημα της διαχείρισης των απορριμμάτων δεν χρειάζεται άλλες διαπιστώσεις.
Χρειάζεται χρονοδιάγραμμα.
Χρειάζεται λογοδοσία.
Χρειάζεται πίεση.
Και κυρίως χρειάζεται η ίδια συλλογική αποφασιστικότητα που βλέπουμε να εκδηλώνεται σε άλλα περιβαλλοντικά ζητήματα.
Γιατί η Άνδρος δεν θα κριθεί μόνο από το αν απέτρεψε κάτι που φοβήθηκε.
Θα κριθεί και από το αν έλυσε αυτό που γνώριζε πολύ καλά.
Με εκτίμηση
Το Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου Ζαγανιαριωτών