Το Ίδρυμα Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή παρουσιάζει από τις 31 Οκτωβρίου 2026 έως τις 15 Φεβρουαρίου 2027 την έκθεση «BELLE ÉPOQUE», αφιερωμένη στη συναρπαστική και αντιφατική εποχή της Μπελ Επόκ.
Επιμέλεια – Φωτογραφίες: Άννα Μ. Βούλγαρη
Κάθε νέα περιοδική έκθεση του Μουσείου Ιδρύματος Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή αποτελεί μια ολοκληρωμένη εμπειρία που ξεπερνά τα όρια μιας απλής παρουσίασης έργων τέχνης. Το μουσείο έχει καταφέρει να μετατρέπει κάθε έκθεση σε μια προσεγμένα δομημένη αφήγηση, όπου τα έργα συνομιλούν μεταξύ τους και με τον επισκέπτη, αποκαλύπτοντας διαφορετικές πτυχές της ιστορίας της τέχνης, κάνει δηλαδή την τέχνη… εμπειρία!
Στην περίπτωση της έκθεσης «BELLE ÉPOQUE», το ίδιο το θέμα προσφέρεται ιδανικά για αυτή την αφηγηματική προσέγγιση. Η Μπελ Επόκ συνδεδεμένη με την καλλιτεχνική άνθηση, την αισιοδοξία, την καινοτομία και τον πυρετό δημιουργίας που χαρακτήρισαν το Παρίσι στα τέλη του 19ου αιώνα, εξακολουθεί να κατέχει μια σχεδόν μυθική θέση στη συλλογική φαντασία. Η έκθεση αξιοποιεί αυτή τη γοητεία και η “μεταφορά” του επισκέπτη σε εκείνη την εποχή γίνεται με παιχνιδιάρικο τρόπο.
Στην ομιλία της, η Μαρία Κουτσομάλλη-Moreau ανέπτυξε το σκεπτικό πίσω από την έκθεση, περιέγραψε την προσπάθεια του μουσείου να μεταφέρει στον επισκέπτη αυτή τη μοναδική αίσθηση αισιοδοξίας και απόλαυσης, το “feel good”, όπως είπε, κλίμα που διαπερνά ολόκληρη την έκθεση.
Η Πρόεδρος του Μουσείου Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή, Fleurette Καραδόντη, αναφέρθηκε στη διαχρονική γοητεία και επιρροή της αισθητικής της Μπελ Επόκ, επισημαίνοντας ότι οι εμβληματικές αφίσες της εποχής είχαν κοσμήσει τους τοίχους πολλών φοιτητικών δωματίων. Παράλληλα, εξέφρασε τη μεγάλη της χαρά για την πραγματοποίηση της έκθεσης, η οποία φέρνει στο κοινό μια από τις πιο δημιουργικές και καθοριστικές περιόδους της ευρωπαϊκής καλλιτεχνικής ιστορίας.
Οι επιμελήτριες της έκθεσης Μαρία Κουτσομάλλη-Moreau και η Marina Ferretti Bocquillon, Επίτιμη Επιστημονική Διευθύντρια του Musée des impressionnismes Giverny.
Από το Moulin Rouge στα βουλεβάρτα της «Πόλης του Φωτός»
Με επίκεντρο το Παρίσι, την περίφημη «Πόλη του Φωτός», η έκθεση εξετάζει την Μπελ Επόκ μέσα από ένα από τα πιο χαρακτηριστικά φαινόμενα της εποχής: την καλλιτεχνική αφίσα, η οποία από τα τέλη του 19ου αιώνα κατακτά τους δρόμους της πόλης και μετατρέπεται σε μια νέα, δυναμική μορφή οπτικής επικοινωνίας, που πολύ σύντομα θα κυριαρχήσει στην εξέλιξη της διαφήμισης αλλά και της γραφιστικής.
Περίπου 90 έργα αναδεικνύουν τη δημιουργική ιδιοσυγκρασία 15 σημαντικών καλλιτεχνών, ανάμεσά τους οι Henri de Toulouse-Lautrec, Alfons Mucha, Théophile-Alexandre Steinlen, Pierre Bonnard, Maurice Denis, Félix Vallotton και Henri-Gabriel Ibels. Μαζί τους παρουσιάζονται έργα των Jules Chéret, René Hermann-Paul, Émile Bernard, Claude-Émile Schuffenecker, George Bottini, Théo van Rysselberghe, Louis Anquetin και Wassily Kandinsky. Η έκθεση περιλαμβάνει επίσης σχέδια, ελαιογραφίες και παστέλ.
Η σκηνογραφία της έκθεσης, ενταγμένη οργανικά στην αφήγηση, ανασυνθέτει την ατμόσφαιρα του Παρισιού της Μπελ Επόκ. Με επίκεντρο τη σχέση της καλλιτεχνικής αφίσας με τον δημόσιο χώρο, το σκηνογραφικό περιβάλλον ανακαλεί την εικόνα και τον παλμό της παρισινής μητρόπολης, προσκαλώντας τον επισκέπτη σε μια εικαστική περιπλάνηση στην «Πόλη του Φωτός».
Η έκθεση εστιάζει στις δεκαετίες 1880–1900, μια περίοδο κατά την οποία η έγχρωμη λιθογραφία τελειοποιείται, η αφίσα εξαπλώνεται μαζικά στον αστικό χώρο και η τυπωμένη εικόνα αποκτά πρωταγωνιστικό ρόλο στην καθημερινή ζωή. Από τις διαφημίσεις θεαμάτων, καμπαρέ και ποδηλάτων έως τις νέες μορφές κατανάλωσης, μετακίνησης και ψυχαγωγίας, η αφίσα γίνεται οπτικός καθρέφτης μιας κοινωνίας που αλλάζει με πρωτοφανή ταχύτητα.
Το Παρίσι της Μπελ Επόκ είναι μια πόλη σε διαρκή κίνηση. Τα μεγάλα βουλεβάρτα του Haussmann, ο ηλεκτροφωτισμός, το μετρό, τα πολυκαταστήματα, τα θέατρα, τα καφέ-κονσέρ και τα καμπαρέ μεταμορφώνουν την καθημερινότητα και δημιουργούν έναν νέο αστικό πολιτισμό. Η αφίσα ακολουθεί αυτή τη ριζική αλλαγή και κατακτά κάθε διαθέσιμη επιφάνεια της πόλης, μετατρέποντας τον δρόμο σε μια ανοιχτή γκαλερί.
Οι καλλιτέχνες της έκθεσης δεν περιορίζονται στην εικονογράφηση ενός προϊόντος ή ενός θεάματος. Με τολμηρές συνθέσεις, έντονα χρώματα και νέες γραφιστικές λύσεις, μεταφέρουν στην αφίσα την αισθητική αναζήτηση της εποχής και συμβάλλουν στην ανάδειξή της σε αυτόνομη καλλιτεχνική μορφή. Η αφίσα γίνεται έτσι κάτι πολύ περισσότερο από διαφήμιση: γίνεται ένα εφήμερο αλλά εξαιρετικά εύγλωττο χρονικό της σύγχρονης ζωής.
Παράλληλα, η έκθεση φωτίζει τις πολλές και συχνά αντικρουόμενες όψεις της Μπελ Επόκ. Πίσω από την εικόνα μιας λαμπερής και ανέμελης εποχής βρίσκονται οι έντονες κοινωνικές ανισότητες, οι δύσκολες συνθήκες ζωής της εργατικής τάξης, οι πολιτικές και ιδεολογικές συγκρούσεις, αλλά και οι μεγάλες αλλαγές που διαμορφώνουν τη σύγχρονη κοινωνία. Το Παρίσι είναι το επίκεντρο αυτών των αναταράξεων και αποτυπώνει τις τεχνολογικές, βιομηχανικές και κοινωνικές ανατροπές που συντελούνται με πρωτοφανή ταχύτητα και αλλάζουν ριζικά τις συνθήκες ζωής. Η υπόθεση Dreyfus, η διεύρυνση των ατομικών ελευθεριών, η άνθηση της ψυχαγωγίας και η σταδιακή διαμόρφωση μιας νέας καταναλωτικής κουλτούρας συνθέτουν ένα πολύ πιο σύνθετο πορτρέτο της εποχής.
Ξεχωριστή θέση στην έκθεση κατέχει ο κόσμος του θεάματος. Η Μονμάρτρη, το Moulin Rouge, τα Folies-Bergère, τα καφέ-κονσέρ και τα θέατρα γίνονται χώροι συνάντησης, διασκέδασης και καλλιτεχνικού πειραματισμού, ενώ οι πρωταγωνιστές τους —χορεύτριες, τραγουδιστές, ηθοποιοί και performers— μετατρέπονται σε αναγνωρίσιμες μορφές μέσα από τις αφίσες των μεγάλων δημιουργών.
Την εικόνα της εποχής συμπληρώνουν πολλά φωτογραφικά τεκμήρια του Παρισιού της Μπελ Επόκ, τα περισσότερα από τα οποία προέρχονται από την Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας και το Musée Carnavalet – Histoire de Paris. Μέσα από αυτές τις φωτογραφίες, τα έργα αποκτούν το πραγματικό αστικό τους περιβάλλον: τους δρόμους, τα βουλεβάρτα, τα πλήθη και τις καθημερινές σκηνές μιας πόλης που βρίσκεται σε πλήρη μεταμόρφωση. Στην έκθεση παρουσιάζονται επίσης πολλά αποσπάσματα ταινιών εποχής, καθώς και οι πρώτες ταινίες “Les colleurs d’affiches” (Οι αφισοκολλητές) των αδελφών Lumière και “Défense d’afficher” (Απαγορεύεται η αφισοκόλληση) του Georges Méliès.
Η Μπελ Επόκ τοποθετείται παραδοσιακά μεταξύ 1880 και 1914, με τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο να σηματοδοτεί το τέλος της. Η έκθεση του Ιδρύματος Β&Ε Γουλανδρή επικεντρώνεται ωστόσο στα είκοσι χρόνια από το 1880 έως το 1900, περίοδο κατά την οποία η καλλιτεχνική αφίσα γνωρίζει τη μεγαλύτερη ακμή της και η τυπωμένη εικόνα επαναπροσδιορίζει τον τρόπο με τον οποίο η τέχνη συναντά την καθημερινή ζωή.
Η έκθεση BELLE ÉPOQUE μας προσκαλεί έτσι να ξαναδούμε το Παρίσι όχι μόνο ως τη μυθική «Πόλη του Φωτός», αλλά ως μια σύγχρονη μητρόπολη σε πυρετώδη μετάβαση — μια πόλη στην οποία η τέχνη βγαίνει στον δρόμο και γίνεται μέρος της ίδιας της ζωής.
Φωτογραφίες της έκθεσης «Belle Époque». Photo credits © Χριστόφορος Δουλγέρης
B&E Goulandris Podcasts
Η νέα σειρά podcasts του Ιδρύματος Β&Ε Γουλανδρή «B&E Goulandris Podcasts: μια ηχητική κατάδυση στον μαγευτικό κόσμο της Τέχνης» συνεχίζεται με ένα ειδικό αφιέρωμα στην έκθεση Belle Époque.
Η νέα ενότητα της σειράς αποτελείται από τρία επεισόδια. Στο πρώτο παρουσιάζεται η Μπελ Επόκ ως η εποχή που αλλάζει βαθιά τη γαλλική κοινωνία, την καθημερινότητα και την εικόνα του Παρισιού, μέσα από τις βαθιές κοινωνικές και πολιτισμικές αλλαγές. Στο δεύτερο επεισόδιο αναδεικνύεται η νέα οπτική γλώσσα που αλλάζει τους δρόμους του Παρισιού και η γέννηση της διαφήμισης, και το τρίτο επεισόδιο επικεντρώνεται στην Αθήνα εκείνης της εποχής.
Συμμετέχουν η Υπεύθυνη Συλλογής του Ιδρύματος Β&Ε Γουλανδρή και συνεπιμελήτρια της έκθεσης Μαρία Κουτσομάλλη-Moreau, ο εικαστικός και σκηνογράφος της έκθεσης Ανδρέας Γεωργιάδης, η εικαστικός και γραφίστρια Κανέλλα Αράπογλου, ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Νίκος Βατόπουλος καθώς και η καθηγήτρια ιστορίας και θεωρίας της αρχιτεκτονικής Αμαλία Κωτσάκη.
👉 Τα podcasts είναι διαθέσιμα από τις 31 Οκτωβρίου σε όλες τις πλατφόρμες (Spotify, Apple Podcasts, YouTube Music κ.ά.), στο goulandris.gr και στον χώρο της περιοδικής έκθεσης, μέσω QR codes.
Τα Μυστικά της Belle Époque: Ένα διαδραστικό παιχνίδι επαυξημένης πραγματικότητας στην έκθεση «Belle Époque» {Μην το χάσετε!}
Αμέσως μετά την είσοδο στον εκθεσιακό χώρο, στο επίπεδο -1 του Μουσείου, οι επισκέπτες θα συναντήσουν, δίπλα στον μεγάλο διαδραστικό χάρτη του Παρισιού, ένα QR code που οδηγεί σε μια ιδιαίτερα ευρηματική ψηφιακή εφαρμογή. Πρόκειται για ένα διασκεδαστικό εκπαιδευτικό παιχνίδι, σχεδιασμένο από τον Γιάννη Κετιπίδη. Μέσα από το παιχνίδι, ο επισκέπτης καλείται να ανακαλύψει έργα βασισμένος σε λεπτομέρειες που εμφανίζονται στην οθόνη, αλληλεπιδρώντας με τους πίνακες με έναν πρωτότυπο τρόπο. Η εμπειρία όμως δεν σταματά εκεί, καθώς η τεχνολογία δίνει τη δυνατότητα στον παίκτη να «εισέλθει» εικονικά στον κόσμο των έργων και να γίνει για λίγο μέρος της εικόνας.
✳️ Το παιχνίδι είναι διαθέσιμο στα ελληνικά, στα αγγλικά και στα γαλλικά.
https://playbelleepoque.goulandris.gr/
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
Επιμέλεια: Μαρία Κουτσομάλλη-Moreau, Υπεύθυνη Συλλογής Ιδρύματος Β&Ε Γουλανδρή
Marina Ferretti Bocquillon, Επίτιμη Επιστημονική Διευθύντρια του Musée des impressionnismes Giverny
Σκηνογραφία: Παρασκευή Γερολυμάτου, Ανδρέας Γεωργιάδης
Διάρκεια έκθεσης: 31 Οκτωβρίου 2026 – 15 Φεβρουαρίου 2027
Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα, Τετάρτη, Πέμπτη, Σάββατο & Κυριακή 10.00-18.00
Παρασκευή 10.00-20.00
Τρίτη κλειστά
Ίδρυμα Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή
Ερατοσθένους 13, Αθήνα 11635. Τ: 210 725 2895
goulandris.gr