Η Ελλάδα δεν είναι μια επίπεδη χώρα, έχει βουνά, χαράδρες, ποτάμια, αυτό το ανάγλυφο που της δίνει την ιδιαίτερη ομορφιά αυτό το ίδιο δυσκολεύει. Τα νησιά είναι μικροί τόποι, είναι επίσης τόποι ζωής που χρειάζονται υπηρεσίες υποδομές και σεβασμό, ώστε να μπορούν να συνεχίσουν να υπάρχουν και να αναπτύσσονται με ισορροπία και να αναδεικνύουν την ομορφιά τους σε όλο τον κόσμο.
Ψήφισμα για το νέο Χωροταξικό ΑΠΕ & την εξαίρεση της Άνδρου από την προστασία των Κυκλάδων
👉 Ο Γιάννης Βαθυάς περιγράφει όλα αυτά γλαφυρά, διαβάστε τον!
👉 2.497 υπογραφές τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές.
Μπορείτε να ψηφίστε στο σύνδεσμο: https://secure.avaaz.org/community_petitions/el.
Τα νησιά δεν είναι ούτε κουμπαράδες, ούτε μπαταρίες
Πριν από μερικούς μήνες είχα γράψει ένα κείμενο με τίτλο Τα νησιά δεν είναι κουμπαράδες. Ήταν μια προσπάθεια να αναδειχθεί μια πραγματικότητα που οι νησιώτες βιώνουν καθημερινά. Ότι τα νησιά δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται αποκλειστικά ως πηγές εσόδων για την εθνική οικονομία. Σήμερα αισθάνομαι την ανάγκη να επανέλθω και να συμπληρώσω εκείνη τη φράση. Τα νησιά δεν είναι ούτε κουμπαράδες, ούτε μπαταρίες.
Η συζήτηση για τη νησιωτικότητα δεν είναι θεωρητική. Είναι βαθιά πολιτική και ταυτόχρονα απολύτως πρακτική. Αφορά την καθημερινότητα χιλιάδων ανθρώπων που ζουν μόνιμα στα νησιά, εργάζονται, δημιουργούν οικογένειες και κρατούν ζωντανές τις τοπικές κοινωνίες ολόκληρο τον χρόνο.
Η συνεισφορά των νησιών στην εθνική οικονομία είναι αδιαμφισβήτητη. Τα ελληνικά νησιά είναι εκείνα που κάθε χρόνο προσελκύουν εκατομμύρια επισκέπτες από ολόκληρο τον κόσμο και στηρίζουν τη λεγόμενη βαριά βιομηχανία της χώρας, τον τουρισμό. Είναι οι τόποι που διαμορφώνουν τη διεθνή εικόνα της Ελλάδας, παράγουν εισόδημα, δημιουργούν θέσεις εργασίας και τροφοδοτούν την εθνική οικονομία.
Όμως, τα νησιά δεν είναι τουριστικά σκηνικά που ζωντανεύουν μόνο το καλοκαίρι. Είναι ζωντανές κοινωνίες που χρειάζονται μόνιμους κατοίκους για να συνεχίσουν να υπάρχουν. Και αν δεν δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες διαβίωσης, αν οι νέοι άνθρωποι δεν μπορούν να μεγαλώσουν τα παιδιά τους με ασφάλεια, να έχουν πρόσβαση σε Υγεία, Παιδεία και βασικές υπηρεσίες, τότε αργά ή γρήγορα θα έρθει η στιγμή που δεν θα υπάρχουν ούτε κάτοικοι και, συνεπώς, ούτε νησιά όπως τα γνωρίζουμε σήμερα. Δεν μπορεί να υπάρξει τουρισμός χωρίς ζωντανές τοπικές κοινωνίες. Δεν μπορεί να υπάρξει τίποτα χωρίς τους ανθρώπους που κρατούν τα νησιά ζωντανά δώδεκα μήνες τον χρόνο.
Η Πολιτεία έχει συνταγματική υποχρέωση να διασφαλίζει στους νησιώτες ισότιμη πρόσβαση στις υπηρεσίες. Η νησιωτικότητα δεν αποτελεί ιδιαιτερότητα που δικαιολογεί εκπτώσεις. Αντιθέτως, επιβάλλει την παροχή πρόσθετης μέριμνας ώστε να εξασφαλίζεται η πραγματική ισότητα.
Τα νησιά δεν ζητούν προνόμια. Ζητούν τα αυτονόητα.
Ζητούν πλήρεις δομές Υγείας. Ζητούν νοσοκομεία και Κέντρα Υγείας στελεχωμένα με γιατρούς, νοσηλευτές και διασώστες. Ζητούν να μην εξαρτάται η ζωή ενός ανθρώπου από τις καιρικές συνθήκες, από το αν πετάει ελικόπτερο ή αν τα πλοία είναι δεμένα στα λιμάνια.
Το ίδιο ισχύει και για την Παιδεία. Οι οικογένειες που επιλέγουν να ζήσουν στα νησιά δεν μπορεί να αντιμετωπίζουν κάθε Σεπτέμβριο την αβεβαιότητα για το αν τα παιδιά τους θα έχουν καθηγητές. Δεν μπορεί οι μαθητές να αλλάζουν συνεχώς εκπαιδευτικούς ή να στερούνται βασικά γνωστικά αντικείμενα επειδή δεν υπάρχουν διαθέσιμοι εκπαιδευτικοί.
Και εδώ αναδεικνύεται μια μεγάλη αντίφαση. Κάθε καλοκαίρι, όταν απαιτείται η εντατικοποίηση των φορολογικών ελέγχων στα νησιά, το κράτος καταφέρνει να βρει προσωπικό και να οργανώσει κλιμάκια. Και πολύ σωστά πράττει. Κανείς δεν είναι εναντίον και της φορολογικής νομιμότητας.
Με την ίδια αποφασιστικότητα, όμως, οφείλει να εξασφαλίζει και την παρουσία γιατρών, νοσηλευτών και εκπαιδευτικών στα νησιά. Δεν είναι δυνατόν το κράτος να μπορεί να στελεχώνει υπηρεσίες για την είσπραξη εσόδων, αλλά να δηλώνει αδυναμία όταν πρόκειται για τη στελέχωση ενός Κέντρου Υγείας ή ενός σχολείου. Η ανθρώπινη ζωή και η εκπαίδευση των παιδιών δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως δευτερεύουσες επιλογές. Αν η Πολιτεία μπορεί να βρει υπαλλήλους για φορολογικούς ελέγχους, οφείλει να βρει και γιατρούς, νοσηλευτές και εκπαιδευτικούς. Τόσο απλά.
Αυτή ακριβώς η αντίληψη συνδέεται σήμερα και με τη συζήτηση για το νέο χωροταξικό των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Η Άνδρος δεν περιλαμβάνεται στις εξαιρέσεις προστασίας που προβλέπονται για τα άλλα νησιά των Κυκλάδων, γεγονός που προκαλεί εύλογη ανησυχία στην τοπική κοινωνία και ανοίγει ένα δύσβατο μονοπάτι για το μέλλον του νησιού.
Κανείς δεν αρνείται την ανάγκη της ενεργειακής μετάβασης. Η κλιματική κρίση απαιτεί λύσεις και οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας αποτελούν αναπόσπαστο μέρος τους. Όμως η πράσινη ανάπτυξη δεν μπορεί να εφαρμόζεται χωρίς όρια, χωρίς χωροταξικό σχεδιασμό και χωρίς σεβασμό στη φυσιογνωμία κάθε τόπου.
Η Άνδρος δεν είναι ένας άδειος χώρος στον χάρτη. Είναι ένας ζωντανός τόπος με μοναδικό φυσικό περιβάλλον, πλούσια βιοποικιλότητα, σημαντικούς υδάτινους πόρους, πολιτιστική κληρονομιά και μια αναπτυξιακή ταυτότητα που συνδέεται άρρηκτα με το τοπίο και τον πολιτισμό της.
Τα νησιά δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως απέραντες ενεργειακές εγκαταστάσεις. Δεν μπορούν να θεωρούνται μπαταρίες που υπάρχουν μόνο για να καλύπτουν ενεργειακές ανάγκες άλλων περιοχών. Η ενεργειακή μετάβαση οφείλει να είναι δίκαιη, ισορροπημένη και κοινωνικά αποδεκτή.
Η πρόσφατη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου στο Γαύριο και η ομόφωνη έγκριση του ψηφίσματος για τις ΑΠΕ απέδειξαν ότι η ανησυχία αυτή είναι κοινή σε ολόκληρη την ανδριώτικη κοινωνία. Η μαζική συμμετοχή πολιτών, φορέων και συλλόγων έστειλε ένα σαφές μήνυμα. Η Άνδρος διεκδικεί το δικαίωμα να συμμετέχει ουσιαστικά στον σχεδιασμό του μέλλοντός της.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι το σχετικό ψήφισμα διαμορφώθηκε με θεσμικό τρόπο, με επιστημονική και νομική τεκμηρίωση, μακριά από συνθήματα και εύκολες προσεγγίσεις. Αυτό ενισχύει τη σοβαρότητα και την αξιοπιστία των θέσεων του νησιού απέναντι στην Πολιτεία.
Ακόμη σημαντικότερο, όμως, είναι ότι το ζήτημα κατάφερε να ενώσει την τοπική κοινωνία. Σε μια εποχή έντονων αντιπαραθέσεων, η Άνδρος απέδειξε ότι όταν διακυβεύεται το μέλλον του τόπου, οι διαφορές μπορούν να παραμεριστούν και να διαμορφωθεί μια κοινή στάση ευθύνης.
Η πρωτοβουλία για τη συλλογή υπογραφών υπέρ του ψηφίσματος αποτελεί ένα ακόμη σημαντικό βήμα. Ήδη χιλιάδες πολίτες έχουν εκφράσει τη στήριξή τους, αποδεικνύοντας ότι η αγωνία για την προστασία του νησιού δεν είναι υπόθεση λίγων, αλλά συλλογική απαίτηση της κοινωνίας. Κάθε νέα υπογραφή, καθώς η διαδικασία συνεχίζεται, ενισχύει τη διαπραγματευτική θέση της Άνδρου και καθιστά δυσκολότερο να αγνοηθεί η φωνή της.
Η συζήτηση για τις ανεμογεννήτριες δεν είναι μια συζήτηση υπέρ ή κατά της πράσινης ενέργειας. Είναι μια συζήτηση για το είδος της ανάπτυξης που επιθυμούμε. Είναι μια συζήτηση για την ισορροπία ανάμεσα στην προστασία του περιβάλλοντος και την ενεργειακή πολιτική. Είναι, τελικά, μια συζήτηση για το δικαίωμα των τοπικών κοινωνιών να έχουν λόγο στις αποφάσεις που θα καθορίσουν τον τόπο τους για τις επόμενες δεκαετίες.
Η Ελλάδα χρειάζεται ισχυρά και ζωντανά νησιά. Για να συμβεί όμως αυτό, απαιτείται μια νέα πολιτική αντίληψη που θα αντιμετωπίζει τη νησιωτικότητα όχι ως πρόβλημα, αλλά ως εθνικό πλεονέκτημα που χρειάζεται στήριξη.
Τα νησιά δεν είναι ούτε κουμπαράδες, ούτε μπαταρίες. Είναι τόποι ζωής. Και αυτό οφείλει, επιτέλους, να γίνει πολιτική πράξη.