Του ΓΙΑΝΝΗ ΒΑΘΥΑ
Στο Ανοιχτό Θέατρο Άνδρου, στις δύο βραδιές του Φεστιβάλ Παραδοσιακής Μουσικής και Χορού του Συλλόγου Πολιτισμού και Παράδοσης Άνδρου «Φολκς Ανγκλέ», η εικόνα που κρατώ περισσότερο είναι τα παιδιά να χορεύουν και οι μουσικοί να είναι προσηλωμένοι.
Σαν να περνούσε μπροστά στα μάτια μας η σκυτάλη της παράδοσης. Την ίδια εικόνα πιστεύω κρατούν και οι πολυάριθμοι θεατές, όπως και η έπαρχος, Άννα Βρεττού, η εντεταλμένη σύμβουλος πολιτισμού του Δήμου Άνδρου, Λασκαρώ Στεφάνου, και οι δημοτικοί σύμβουλοι συμπολίτευσης και αντιπολίτευσης που έδωσαν το παρών.
Η πρώτη βραδιά, αφιερωμένη στο 1ο Παιδικό – Εφηβικό Φεστιβάλ Χορού «ΣΙΜΠΕΜΟΛ», είχε πρωταγωνιστές τους μικρούς χορευτές. Παιδιά της Άνδρου, αλλά και παιδιά από τους φιλοξενούμενους χορευτικούς ομίλους, τον Χορευτικό Όμιλο Νάουσας Πάρου και τους Δικταίους – Καστρινούς.
Και ήταν πραγματικά όμορφο να βλέπεις την παράδοση μέσα από τα πρόσωπα των παιδιών.
Τα παιδιά δεν χορεύουν όπως οι μεγαλύτεροι. Δεν κουβαλούν ακόμη το βάρος της ιστορίας ούτε έχουν ανάγκη να εξηγήσουν τι σημαίνει παράδοση. Χορεύουν επειδή χαίρονται. Επειδή κρατούν το χέρι του διπλανού τους και ξέρουν πως πρέπει να κάνουν το επόμενο βήμα μαζί του.
Η παράδοση συνεχίζεται όταν ένα παιδί τη βρίσκει αρκετά ζωντανή ώστε να θέλει να την κάνει δική του. Αυτό ήταν, για μένα, το πιο αισιόδοξο μήνυμα της πρώτης βραδιάς.
Μέσα σε έναν κόσμο που τα παιδιά έχουν στη διάθεσή τους άπειρες εικόνες, ήχους και ερεθίσματα, υπήρχαν εκείνα που επέλεξαν να φορέσουν μια φορεσιά και να χορέψουν έναν παραδοσιακό χορό. Και δεν το έκαναν από υποχρέωση. Το έκαναν με χαμόγελο.
Η μουσική συνόδευσε διακριτικά τους χορευτές, με την Κωνσταντίνα Παπαχρήστου στα κρουστά και στη φωνή, τη Μαίη Αγγελάκη στο λαούτο και στη φωνή και τη Μυρσίνη Ποντικοπούλου στο βιολί και στη φωνή. Τρία όργανα, τρεις φωνές και ένας κοινός δρόμος μέσα στην ελληνική μουσική παράδοση.
Και ύστερα, όπως συμβαίνει όταν η παράδοση είναι αληθινή, η σκηνή άνοιξε για όσους ήθελαν να σηκωθούν, να χορέψουν και να γίνουν μέρος της βραδιάς. Ο παραδοσιακός χορός έχει αυτή την παράξενη δύναμη, ξεκινά ως παράσταση και, αν του δοθεί χώρος, καταλήγει σε παρέα.
Η δεύτερη ημέρα είχε έναν διαφορετικό πρωταγωνιστή. Τη μουσική της Άνδρου.
Η «περατζάδα» από την Αγορά ήταν ο καλύτερος τρόπος για να αρχίσει η γιορτή των οργανοπαιχτών. Οι ήχοι βγήκαν από τη σκηνή και κατέβηκαν στους δρόμους. Το πλακόστρωτο γέμισε μουσικές και η Χώρα έμοιαζε να θυμάται παλιές της συνήθειες.
Κι ύστερα οι οργανοπαίχτες της Άνδρου έφτασαν στο Ανοιχτό Θέατρο. Πολλοί μουσικοί, ο καθένας με τη δική του διαδρομή και τη δική του μνήμη.
Η Άνδρος δεν είναι ένα νησί που έχει μόνο τοπία. Έχει και ήχους. Έχει τον ήχο του βιολιού που κάποτε συνόδευσε έναν γάμο. Το λαούτο που κράτησε τον ρυθμό σε ένα πανηγύρι. Το σαντούρι που έδωσε στο τραγούδι το δικό του ιδιαίτερο ηχόχρωμα. Και πάνω απ’ όλα, έχει τις φωνές.
Τη φωνή του ανθρώπου που τραγουδά κάτι που έμαθε από τον πατέρα του, ο οποίος το είχε μάθει από τον δικό του πατέρα. Έτσι λειτουργεί η προφορική παράδοση. Δεν χρειάζεται βιβλίο για να θυμάται. Θυμάται μέσα από τους ανθρώπους.
Το βιολί, το λαούτο, το σαντούρι και οι φωνές κρατούν σκοπούς, τραγούδια και ρυθμούς που διαμορφώθηκαν μέσα στον χρόνο και πέρασαν από γενιά σε γενιά.
Κι όταν τόσοι Ανδριώτες μουσικοί συγκεντρώνονται στην ίδια σκηνή, ακούς την Άνδρο. Μια Άνδρο που αλλάζει, μεγαλώνει, υποδέχεται επισκέπτες και κοιτάζει το μέλλον, αλλά δεν έχει ξεχάσει τους δικούς της ήχους.
Την πρώτη ημέρα είδαμε τα παιδιά, εκείνους που παραλαμβάνουν τη σκυτάλη. Τη δεύτερη εκείνους που την κρατούν ακόμη στα χέρια τους. Τα παιδιά και οι μουσικοί. Οι χορευτές και οι οργανοπαίχτες. Το αύριο και το χθες που συναντήθηκαν στο ίδιο θέατρο.
Και κάπου ανάμεσα, το κοινό. Άνθρωποι που ήρθαν να παρακολουθήσουν και τελικά βρέθηκαν να συμμετέχουν.
Η πραγματική αξία των πολιτιστικών συλλόγων είναι ότι δημιουργούν τις συνθήκες για να συναντηθούν οι άνθρωποι, οι γενιές.
Η παράδοση δεν είναι αυτό που μας κρατά πίσω. Είναι αυτό που μας επιτρέπει να προχωρούμε χωρίς να ξεχνάμε από πού ξεκινήσαμε.
Κάποτε, χωρίς να το καταλάβουμε, θα είμαστε εμείς εκείνοι που θα πρέπει να δώσουμε τη σκυτάλη. Και τότε το μόνο που θα έχει σημασία είναι να υπάρχει κάποιος εκεί για να την παραλάβει.
Περισσότερες Photo: ΕΔΩ John Vathias