Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΔΡΑΚΟΥ
Χημικού, MSc
Η Άνδρος, το βορειότερο νησί των Κυκλάδων, αποτελεί μοναδικό παράδειγμα νησιού με συγκριτικά πλούσιους υδάτινους πόρους. Δεκάδες φυσικές πηγές, ρέματα με συνεχή ροή και πλούσια υπόγεια υδάτινα αποθέματα καθόρισαν διαχρονικά την ιστορία, τον πολιτισμό και την οικονομία του νησιού. Ωστόσο, οι σημερινές περιβαλλοντικές, κοινωνικές και κλιματικές συνθήκες θέτουν υπό αμφισβήτηση τη βιωσιμότητα αυτών των υδάτινων πόρων.
Με την ματιά του χημικού
Το πόσιμο νερό της Άνδρου προέρχεται κυρίως από υπόγειες πηγές και γεωτρήσεις. Το νερό χαρακτηρίζεται από μέτρια έως υψηλή σκληρότητα λόγω φυσικών μεταλλικών στοιχείων, όπως ασβέστιο και μαγνήσιο. Τα νερά είναι γενικά κατάλληλα για κατανάλωση, αλλά απαιτείται συνεχής παρακολούθηση για μικροβιολογικούς και χημικούς δείκτες, όπως επισημαίνουν και μελέτες του Andros Research Center σε συνεργασία με το Cyclades Preservation Fund. Τα υπόγεια νερά του νησιού λειτουργούν ως φυσικές αποθήκες νερού, τροφοδοτούμενες κυρίως από βροχοπτώσεις. Η επιστημονική παρατήρηση καταδεικνύει ότι τα υδροφόρα στρώματα είναι ευαίσθητα στην υπεράντληση, ειδικά κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, όταν ο πληθυσμός του νησιού πολλαπλασιάζεται λόγω τουρισμού.
Καμπανάκι κινδύνου
Οι παράγοντες που απειλούν τη βιωσιμότητα των πηγών της Άνδρου είναι η υπερκατανάλωση νερού κατά τη θερινή περίοδο, η υφαλμύρωση σε παράκτιες γεωτρήσεις, αποτέλεσμα υπεράντλησης και εισροής θαλασσινού νερού, οι απώλειες του υφιστάμενου δικτύου ύδρευσης λόγω παλαιότητας των υποδομών και φυσικά οι μεταβολές στα πρότυπα βροχοπτώσεων από την κλιματική αλλαγή, που μειώνουν την αναπλήρωση των υπόγειων αποθεμάτων. Εάν δεν αντιμετωπιστούν αυτές οι πιέσεις, οι κάτοικοι της Άνδρου πιθανότατα θα αντιμετωπίσουν περιορισμούς στην ύδρευση, ακόμη και για βασικές καθημερινές ανάγκες. Οι καλλιέργειες, τα αμπέλια και τα κηπευτικά που στηρίζουν οικονομικά το νησί θα κινδυνεύσουν καθώς η ξηρασία θα μειώσει σοβαρά την παραγωγή. Χωρίς επαρκές νερό, η Άνδρος δεν θα μπορεί να υποστηρίξει τη θερινή τουριστική κίνηση, με σοβαρές οικονομικές συνέπειες. Επίσης θα είναι αναπόφευκτη και μια οικολογική υποβάθμιση, όπου τα ρέματα, οι πηγές και οι υδροβιότοποι που τροφοδοτούν τη βιοποικιλότητα θα υποστούν σοβαρές ζημιές. Είδη φυτών και ζώων που εξαρτώνται από αυτά τα οικοσυστήματα θα κινδυνεύσουν άμεσα.
Με το βλέμμα στο αύριο
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η Άνδρος χρειάζεται νέο ολοκληρωμένο σχέδιο διαχείρισης νερού που θα εστιάζει στην προστασία πηγών, στον περιορισμό της υπεράντλησης, στον εκσυγχρονισμό υποδομών και στην ενίσχυση της περιβαλλοντικής συνείδησης των κατοίκων και των επισκεπτών με ουσιαστικές δράσεις. Χωρίς αυτά τα μέτρα, ακόμη και ένα νησί με σχετικά πλούσιους υδάτινους πόρους μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπο με σοβαρές κρίσεις.
Η Άνδρος αποτελεί παράδειγμα για όλα τα νησιά των Κυκλάδων.
Η αφθονία νερού είναι ευλογία, αλλά η προστασία της είναι ευθύνη ζωτικής σημασίας.
Γ.Δ.
Αναδημοσίευση από την έντυπη έκδοσή μας Μαρτίου 2026